EJER is sponsored by
ANI PUBLISHING
 
 
 
 
 
 






EJER |

Ana Sayfa > > Çokkültürlü Psikolojik Danışma Eğitimi: Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Lisans Programından Bir Örnek
  Yazar : Dilek Yelda KAĞNICI
  Bu özet 2155 kere okundu..
Fiyatı :9 TL


Başlık :
Çokkültürlü Psikolojik Danışma Eğitimi: Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Lisans Programından Bir Örnek

Konu :

Problem Durumu

Psikolojik danışma uygulamalarında danışanın probleminin tanımlanmasında, amaçların belirlenmesinde, müdahale yöntemlerinin seçilip uygulanmasında ve danışan psikolojik danışman ilişkisinde kültürün önemli bir etkisi bulunmaktadır. Bu nedenle de psikolojik danışmada kültürel öğeleri göz ardı etmemek gerekmektedir. Çokkültürlü psikolojik danışma, psikolojik danışma süreci ve sonucu üzerindeki kültürel etkileri vurgulayan yaklaşımları içermektedir. Bu yaklaşıma göre psikolojik danışmanların çokkültürlü psikolojik danışman yeterliklerine sahip olması beklenmektedir.

 

Son yıllarda psikolojik danışman eğitimde, çokkültürlü psikolojik danışma yeterliklerinin kazandırılması üzerinde önemle durulan konulardan biri olmuştur. Psikolojik Danışma ve İlgili Eğitim Programları Akreditasyon Kurulu (Council for Accreditation of Counseling and Related Educational Programs, CACREP) ve Amerikan Psikologlar Derneği (American Psychological Association, APA) psikolojik danışma programlarında çok kültürlülüğü ele alan en az bir dersin yer almasını zorunlu kılmaktadır. Amerika’daki psikolojik danışma programları incelendiğinde, çokkültürlü psikolojik danışma yeterliklerinin daha çok programlara konan dersler aracılığıyla kazandırılmaya çalışıldığı görülmektedir. Bu nedenle, çokkültürlü psikolojik danışma derslerinin nasıl yapılanması gerektiği ve çokkültürlü psikolojik danışma yeterliklerin nasıl kazandırılabileceğine dair çeşitli modeller denenmekte ve etkililiği araştırılmaktadır. Henüz Amerika’daki programlarda bu konuda bir bütünlük sağlandığını söylemek mümkün değildir. Türkiye’de ise çokkültürlü psikolojik danışma, Psikolojik Danışma ve Rehberlik (PDR) lisans programlarında 2004 yılında PDR anabilim dallarının kabul ettikleri “PDR Lisans Programı” na kadar ihmal edilen alanlardan biri olmuştur. Sekiz yeterlik alanından biri olan Sosyal ve Kültürel Temeller göz önünde bulundurularak “Kültüre Duyarlı Psikolojik Danışma” dersi önerilen seçmeli derslerden biri olarak psikolojik danışman eğitiminde yerini almıştır. Ancak, henüz bir iki program dışında kültüre duyarlı psikolojik danışma dersi seçmeli ders olarak programda yer alsa bile, okutulmamaktadır.

 

Bu araştırma kapsamında yer alan ders 2007-2008 güz döneminde lisans düzeyinde seçmeli ders olarak okutulmuştur. Haftada 3 saaat olmak üzere 15 hafta devam derste psikolojik danışman adaylarına çokkültürlü farkındalık ve bilgi kazandırmak hedeflenmiştir. Bu doğrultuda ders içeriğinde kültür tanımına, farklı kültürlerdeki davranışlarda benzerlik ve farklılıklara, kültürel temasa, kültür ve psikolojik danışma ilişkisine ve kültüre duyarlı psikolojik danışman eğitimine yer verilmiştir. Bu ders kapsamında çok kültürlü psikolojik danışman becerilerinin öğretilmesi hedeflenmemiştir. Yaşantısal öğretim modelinin uygulandığı derste soru sorma ile desteklenmiş anlatım, grup tartışması, öğrenci sunumları, tepki yazıları, röportaj, çeşitli yaşantısal etkinlikler ve makale inceleme raporları kullanılan strateji, yöntem ve teknikleri oluşturmuştur.

 

Araştırmanın Amacı

Araştırmanın temel amacı kültüre duyarlı psikolojik danışma dersinin psikolojik danışma öğrencilerinin çokkültürlü etkililik düzeylerine etkisini test etmek ve psikolojik danışma öğrencilerinin dersin öğretme ve öğrenme süreçlerine ilişkin görüşlerini araştırmaktır.

 

Araştırmanın Yöntemi

Bu çalışmada karma araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada kültüre duyarlı psikolojik danışma dersinin psikolojik danışma öğrencilerinin çokkültürlü etkililik düzeylerine etkisini test etmek amacıyla kontrol gruplu ön test son test modeli kullanılmıştır. Araştırmanın bu aşamasına 57 son sınıf öğrencisi katılmıştır ve araştırmanın verisi Çokkültürlü Kişilik Ölçeği ile toplanmıştır. Psikolojik danışma öğrencilerinin dersin öğretme ve öğrenme süreçlerine ilişkin görüşlerini araştırmak için Kültüre Duyarlı Psikolojik Danışma Dersi Değerlendirme Formu ile dersi alan 32 son sınıf öğrencisinden veri toplanmıştır.

 

Araştırmanın Bulguları

Araştırmanın bulgularına göre deney grubu kültürel empati ve açık görüşlülük alt ölçek puan ortalamaları ile kontrol grubu arasında deney grubu lehine anlamlı fark bulunmuştur. Ancak diğer alt ölçeklerde fark bulunamamıştır. Öğrencilerin dersin öğretme ve öğrenme süreçlerine ilişkin görüşleri incelendiğinde ise a) öğretim stratejileri, b) öğretim üyesi ve öğrencilerin rol ve sorumlulukları, c) dersin katkıları ve d) dersin gelişmesine ilişkin öneriler olmak üzere dört temel tema elde edilmiş ve temalar çerçevesinde görüşler değerlendirilmiştir. Öğrencilerin görüşlerine göre, öğrenci sunumları dışında derste kullanılan tüm öğretim stratejileri özellikle de yaşantısal stratejiler etkili bulunmuştur. Öğrenciler öğretim üyesinin sorumluluğunu çokkültürlü psikolojik danışma konusunda bilgi sahibi olmak ve uygun öğretim becerilerine sahip olmak, kendi sorumluluklarını ise araştırmacı olmak, derse aktif katılmak ve dersin gerekliliklerini yerine getirmek olarak ifade etmişlerdir. Öğrenciler dersin hem mesleki hem de kişisel olarak kendilerine katkıları olduğunu belirtmişlerdir. Mesleki açıdan kültürün psikolojik danışma sürecindeki rolünü ve kendi kültürel geçmişleri fark ettiklerini, kültürel farkındalık kazandıklarını ifade etmişlerdir. Kişisel olarak ise olaylara ve kişilere daha önyargısız bakmaya, daha araştırmacı olmaya ve farklılıklardan keyif almaya başladıklarını belirtmişlerdir. Son olarak, genel hatları ile dersin içeriği yeterli bulunmakla birlikte yerelleşme ve çokkültürlü psikolojik danışma becerilerinin içeriğe dahil edilmesi önerilmiştir.

 

Araştırmanın Sonuçları ve Öneriler

Araştırmanın bulgularına göre Kültüre Duyarlı Psikolojik Danışma dersini alan öğrencilerin kültürel empati ve açık görüşlülük düzeyleri dersi almayan öğrencilerden daha yüksek bulunmuştur. Bu bulgular dersin psikolojik danışma öğrencilerinin çokkültürlü etkililik düzeylerinin gelişime anlamlı katkısı olduğunu göstermiştir. Ayrıca öğrencilerin görüşlerine göre de ders öğrencilere mesleki ve kişisel açıdan katkı sağlamıştır. Ayrıca, araştırmada çokkültürlü psikolojik danışman eğitiminde yaşantısal öğretme stratejilerinin etkili olduğu görülmüştür.  

Genel olarak, araştırmanın bulguları bu dersin öğrencilerin çokkültürlü bakış açısı kazanmalarında bir etkisi olabildiği yönündedir. Tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’de de çokkültürlü psikolojik danışma bir an önce psikolojik danışman eğitiminde yerini almalıdır. Bu araştırmanın psikolojik danışman eğitiminde henüz yer bulamamış olan bu dersin nasıl işlenebileceği konusunda yol gösterici olabileceği düşünülmektedir. 

 

Anahtar Sözcükler: Psikolojik danışman eğitimi, çokkültürlü psikolojik danışma, kültüre duyarlı psikolojik danışma dersi, yaşantısal öğrenme stratejileri.

« Geri Dön