EJER is sponsored by
ANI PUBLISHING
 
 
 
 
 
 






EJER |

Ana Sayfa > > Eğitim Yönetimi Alanında Yayınlanan Makalelerin Konu, Yöntem ve Sonuçlar Açısından Karşılaştırılması
  Yazar : Ayhan AYDIN, Coşkun ERDAĞ, Yılmaz SARIER
  Bu özet 4005 kere okundu..
Fiyatı :9 TL

Ejer 54. sayıdan itibaren ücretsizdir. Anasayfadan ulaşabilirsiniz.

Başlık :
Eğitim Yönetimi Alanında Yayınlanan Makalelerin Konu, Yöntem ve Sonuçlar Açısından Karşılaştırılması

Konu :

Problem Durumu: Disiplinler arası bir alan olan eğitim yönetimine ilişkin ülkemizde özellikle son yıllarda üretilen makalelerin ve tezlerin sayısında artış görülmektedir. Bu yayınların incelenip diğer ülkelerde yapılan çalışmalarla karşılaştırılmasının ve uygulamaya dönük sonuçlara ulaşılmasının, eğitim yönetimi alanının Türkiye’de hak ettiği yeri almasında önemli yararlar sağlayacaktır. Türkiye’de alandaki araştırmalarda, tek disiplinli, indirgemeci ve gerekirci bir bilim felsefesi anlayışıyla dar bir alanda bilgi üretilmektedir.

Postmodernizm, eğitim yönetimi alanındaki geliştirilmiş bütün teori ve yaklaşımları modernist olarak görmekte ve reddetmektedir. Postmodernite, eğitim yönetimi araştırmalarında ve uygulamalarında merkeze alınması gereken konuları, çoklu anlam, kültürel kimlikler, güç ilişkileri, eleştirel bilinç ve direnç, belirsizlik, katılım, sosyal sorumluluk ve dağılma kavramları çerçevesinde ifade etmektedir.

Çalışılan konular ve bulgular ışığında, eğitim yönetimi alanında dünyada birçok paradigmatik dönüşümler yaşanmıştır. Ancak Türkiye eğitim yönetimi alanındaki köklü paradigmatik dönüşümün çok gerisinde kalmakta ve her geçen gün fark kapatılamaz ölçüde açılmaktadır. Bu farkın kapatılabilmesi için özellikle son yıllarda gelişmiş ülkelerde yapılan çalışmaların değerlendirilmesi, eş zamanlı olarak ülkemizde yapılan araştırmalarla karşılaştırılması ve sonuçların yorumlanması, mevcut durumun aydınlatılması kadar araştırma politikalarının geleceğini belirlemek bağlamında yararlı olacaktır.

Araştırmanın Amacı: Bu çalışmanın amacı, eğitim yönetimi alanında araştırma konusu olarak seçilen problemleri belirlemektir. Araştırmada eğitim yönetimi alanına ilişkin hangi konuların tercih edildiği karşılaştırmalı olarak (Amerika, İngiltere, Kanada, Avustralya -Türkiye) belirlenmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda, eğitim yönetimi alanında 2004–2008 yılları arasında Türkiye’de ve gelişmiş dört ülkede (Amerika, İngiltere, Kanada ve Avustralya) yayınlanan makaleler konu, yöntem ve sonuçlar açısından karşılaştırılarak değerlendirmiştir.

Araştırmanın Yöntemi: Çalışmada betimsel model kullanılmıştır. Araştırma evrenini, son beş yılda (2004-2008) alanla ilgili yayınlanan dergilerdeki makaleler oluşturmaktadır. Türkiye’de hakemli dergilerdeki ilgili makaleler (elektronik ortamda ulaşılabilen) ve gelişmiş dört ülkede bu alandaki en önemli dergilerde (Educational Administration Quarterly (EAQ), Journal of Educational Administration (JEA), Canadian Journal of Educational Administration and Policy (CJEAP), School Effectiveness and School Improvement (SESI), Educational Management Administration and Leadership (EMAL)) yayınlanan makaleler taranmıştır. Makaleler, Türkiye ve gelişmiş dört ülke için konularına göre ayrı ayrı kategorileştirilmiştir. Kategoriler oluşturulurken, alanla ilgili kitaplardan ve daha önce yapılan çalışmalardan yararlanılmıştır. 

Araştırmalarda kullanılan yöntemler nicel, nitel ve karma (nicel-nitel) olmak üzere üç kısımda incelenmiştir. Araştırmada verilerin analizi kısmında yüzde ve frekanslardan yararlanılmıştır. Çalışmada ilgili ülkeler açısından araştırma sayısı, kullanılan yöntem, konular ve araştırmalarda ulaşılan sonuçlara göre karşılaştırılmalar yapılmıştır.

Araştırmanın Bulguları: Türkiye’de son beş yılda özellikle örgüt yönetimi, örgüt kültürü, liderlik ve örgütsel davranış konularının çalışıldığı görülmektedir. Eğitim politikaları, eğitimin planlanması, değişim ve inovasyon gibi konularda Türkiye’de hemen hemen hiçbir çalışma yapılmadığı gözlenmektedir. Gelişmiş dört ülkede ise son beş yılda liderlik konulu çalışmalara büyük önem verildiği gözlenmektedir. Liderlik konulu çalışmalar, araştırmada değerlendirilen yayınların yaklaşık % 25’ini oluşturmaktadır. Liderlik dışında kalan çalışmalar arasında Okul etkililiği, yönetsel-örgütsel yapı ve süreçler, okul yöneticiliği, mesleğe hazırlama ve sertifikasyon, teori, araştırma ve uygulama gibi konular, diğer konu başlıklarına nazaran daha yüksek çalışma oranları ile ön plana çıkmaktadır.

Türkiye’de araştırmaların daha çok nicel yöntemle (% 61,0) yapıldığı görülmektedir. Son beş yılda yürütülen 154 çalışmanın 94’ü nicel, 60’ı nitel çalışmadır. Türkiye’de kullanılan araştırma yöntemlerinin tersine,  yurt dışında çalışmaların büyük bir çoğunluğunun nitel yöntemlerle (% 81,7) yapıldığı ortaya çıkmaktadır. Türkiye’de pek yer verilmeyen nicel ve nitel yöntemlerin birlikte kullanıldığı karma çalışmalar yurtdışında azımsanmayacak oranda kullanılmaktadır.

Türkiye’de üretilen makalelerin sonuçları incelendiğinde özellikle pozitivist paradigmanın etkisi altında bilgi üretildiği gözlenmektedir. Sonuçlar, araştırmaların genellikle pratik uygulamaları test etmeye yönelik olarak yürütüldüğünü göstermektedir. Çalışmalarda sık sık kavramlar arasındaki ilişkilerin (liderlik-iş doyumu gibi) belirlenmesi amaçlanmaktadır. Araştırmalarda, verilerin genellikle anket yardımı ile toplanmasından dolayı, derinlemesine bilgi üretimi gerçekleştirilememekte ve çalışmalar kuramsal bir temele dayandırılamamaktadır. Felsefe, psikoloji, sosyoloji ve antropoloji gibi disiplinlerin dizge ve kavramlarından yararlanılmadığı için tek disiplinli ve tek boyutlu sonuçlar elde edilebilmektedir. Sonuçlar genellikle, önceki araştırmaların sonuçlarını doğrular niteliktedir. Dolayısıyla yeni bilgi üretimi gerçekleştirilememektedir. Genel olarak yurtdışında yapılan çalışmalara bakıldığında, eğitimin ve okulların değişen toplumsal ve ekonomik koşullara uyum sağlamada zorluklarla karşılaştığı, gerekli etkin teorilerin ve pratik uygulamaların üretilmeye çalışıldığı, bu çalışmaların genel olarak liderlik kavramı etrafında yapıldığı ve bu kavramının bir kurtarıcı gibi algılandığı görülmektedir. Eğitim yönetiminin geleceği için daha farklı, bildik kavramların ve yöntemlerin ötesinde, yeni çalışma alanlarının yaratılması ve araştırmacıların söylenmeyenlerin peşine düşmeleri gerekmektedir.

Araştırmanın Sonuçları ve Öneriler: Yapılan inceleme sonucunda, gelişmiş ülkelerde göreli olarak konu seçiminde daha geniş bir perspektif söz konusu iken, Türkiye’de ise benzer konuların aynı araştırma yöntemleriyle ele alındığı görülmektedir. Gelişmiş dört ülkede, çoğunlukla nitel araştırma yöntemleri benimsenirken, Türkiye’de nicel yöntemlerin ağırlık kazandığı belirlenmiştir. Türkiye’deki çalışmalarda, kuramsal bilgi üretimi bakımından yeterli derinliğe ulaşılamadığı; daha çok pratik bilgilerin test edilmesi şeklinde dar bir perspektifle makalelerin yazıldığı görülmüştür. Öte yandan disiplinler arası bir alan olan eğitim yönetiminde grup dinamiği, insan doğası, felsefe, sosyoloji, psikoloji ve antropoloji gibi davranış bilimlerinden yeterince yararlanılmadığı, tek disiplinli ve indirgemeci bir anlayışla bilgi üretildiği gözlenmektedir.

Eğitim yönetimi alanı, daha kapsamlı ve bilimsel bir bakış açısına ulaşmak için alternatif araştırma yöntemleri geliştirmeli ve bu amaçla diğer davranış bilimlerinin kavram ve dizgelerinden yararlanmalıdır.

Türkiye’de eğitim yönetimi programlarında, davranış bilimlerinin çeşitli alanlarıyla ve sosyal teorideki gelişmelerle ilgili dersler açılabilir. Bu bağlamda, eğitim yönetimi araştırmaları daha çok adalet, değerler, eşitlik, insan hakları, demokrasi, politika, dil ve kültür gibi konulara yönelebilir. Sosyologlar ve psikologlar gibi davranış bilimcilerle çok boyutlu araştırma projeleri geliştirilmelidir.

Yaşam ve insanla doğrudan ilişkili olan eğitim yönetimi alanında yapılan çalışmalarda insan doğası konusu özel bir önem kazanmaktadır. Eğitim yönetimi alanı içindeki kültür, liderlik, örgütsel davranış, toplumsal değişme ve yenilik gibi araştırma konularında insan doğası kavramı üzerinde durulmalıdır.

Eğitim Bilimleri Bölümlerinin, ülke çapında üniversite düzeyinde eğitimin önemli sorunlarına ilişkin öncelik sıralamasını yansıtan ve belli bir kuramsal çerçeveye sahip bilim politikaları üretme ve bu bağlamda karşılıklı işbirliği ve eşgüdümü sağlamaya yönelik çaba göstermeleri gerekmektedir.

Anahtar Sözcükler: Eğitim yönetimi, eğitim politikaları, eğitim araştırmaları, eğitim yönetimi makaleleri

« Geri Dön