English
Eurasian Journal of Educational Research
Print ISSN: 1302-597X & e-ISSN: 2528-8911
EJER |

Betul MEYDAN, Serkan DENIZLI

Turkish Undergraduate Supervisees' Views Regarding Supervisory Relationship

10.14689/ejer.2018.74.1
  Yazar : Betul MEYDAN, Serkan DENIZLI
  Bu özet 729 kere okundu..


Başlık :
Betul MEYDAN, Serkan DENIZLI

Turkish Undergraduate Supervisees' Views Regarding Supervisory Relationship

10.14689/ejer.2018.74.1

Özet :

Meydan, B. & Denizli, S. (2018). Turkish undergraduate supervisees? views regarding supervisory relationship. Eurasian Journal of Educational Research, 74, 1-24, DOI: 10.14689/ejer.2018.74.1

Problem Durumu:

Nitelikli süpervizyon ilişkisi etkili bir süpervizyon süreci yürütülmesinde kritik öneme sahiptir. Süpervizyon alanyazını incelendiğinde, süpervizyon ilişkisinin süpervizyonun etkililiği üzerinde önemli bir rolü olduğu görülmektedir. Pek çok araştırmacı nitelikli süpervizyon ilişkisinin süpervizyon alan adayların kişisel ve profesyonel gelişiminde temel bir rolü olduğunu belirtmektedir. Bu nedenlerle, nitelikli süpervizyon ilişkisinin bileşenlerini ve süpervizyon ilişkisinin kurulmasında ve geliştirilmesinde hangi faktörlerin rol oynadığını belirlemek önem taşımaktadır. Yurtdışındaki süpervizyon ilişkisine dair alanyazın incelendiğinde, etkili süpervizyon sürecinde süpervizyon ilişkisinin rolünü ve önemini incelemeye, süpervizyon ilişkisini etkileyen faktörleri belirlemeye ve süpervizyon ilişkisinin etkilediği boyutları ortaya çıkarmaya yönelik pek çok araştırma yapıldığı görülmektedir. Bu araştırmaların sonuçları, etkili süpervizyonun önemli bileşenlerinden birinin süpervizyon ilişkisi olduğunu; süpervizyon alan adayın gelişimsel düzeyinin, bilişsel yapısının, bağlanma stillerinin ve kaygısının ve süpervizörün kaygısının, bağlanma stillerinin, kişisel özelliklerinin ve müdahalelerinin süpervizyon ilişkisinin kurulmasını ve geliştirilmesini etkilediğini göstermektedir. Bununla birlikte, süpervizyon ilişkisinin süpervizyon alan adayların süpervizyona yönelik duyguları, tutumları, kişisel ve mesleki gelişimleri, beceri kazanımları ve süpervizyon memnuniyetleri üzerinde önemli bir rol oynadığı görülmektedir. Türkiye?de alanyazın incelendiğinde ise süpervizyon modelleri, süpervizyon yöntem ve teknikleri, süpervizor özellikleri ve süpervizor geribildirimi, süpervizyonun psikolojik danışma becerilerine ve özyeterliğine etkisi, lisans düzeyinde süpervizyon alan adayların süpervizyon yaşantıları, etkili süpervizyon uygulamaları ve akran süpervizyonu gibi konularda yapılan araştırmaların son yıllarda artış gösterdiği dikkat çekmektedir. Bu araştırmaların sonuçları incelendiğinde ise süpervizyon ilişkisine dair bulguları olan araştırmalar olduğu görülmüş; ancak, süpervizyon ilişkisini doğrudan inceleyen bir araştırmaya rastlanmamıştır.

Araştırmanın Amacı:

Alanyazın incelendiğinde, Türkiye?de süpervizyon konusunda yapılan araştırmalar son yıllarda artış gösterse de hala sınırlı sayıda olduğu söylenebilir. Bununla birlikte, etkili süpervizyonun önemli bileşenlerinden biri kabul edilen süpervizyon ilişkisi konusunun henüz keşfedilmeyi bekleyen bir alan olduğu görülmektedir. Bu bağlamda, bu araştırmanın amacı Türkiye?de lisans düzeyinde süpervizyon alan adayların süpervizyon ilişkisine yönelik görüşlerini incelemektir.

Araştırmanın Yöntemi:

Bu araştırmada nitel araştırma desenlerinden durum çalışması kullanılmıştır. Araştırma, 2015-2016 öğretim yılı güz döneminde Türkiye?nin batısında bulunan bir üniversitenin Eğitim Fakültesi Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık lisans programında Bireyle Psikolojik Danışma Uygulaması dersini alan 84 (71 kadın, 13 erkek) kişi arasından maksimum çeşitlilik örneklemesi ve aykırı aşırı durum örneklemesi yöntemleri kullanılarak seçilen 12 süpervizyon alan aday (10 kadın, 2 erkek) ile gerçekleştirilmiştir. Adayların Bireyle Psikolojik Danışma Uygulaması dersinde süpervizörleriyle kurdukları ilişkiye yönelik görüşlerinin elde edilmesi amacıyla, araştırmacılar tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış bireysel görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcısı olarak belirlenen 12 aday araştırmanın amacına ve veri toplama sürecine ilişkin araştırmacılar tarafından bilgilendirilmiştir. Görüşmeler başlamadan önce adayların ve süpervizörlerinin yazılı onayları bilgilendirilmiş onay formu kullanılarak alınmıştır. Görüşmeler 30-40 dakika sürmüştür. Görüşmeler sırasında görüntü kayıt aracı kullanılmıştır. Araştırma kapsamında toplanan veriler içerik analizi aşamaları takip edilerek çözümlenmiştir.

Bulgularda ortaya çıkan temalar:

Araştırma verilerinin çözümlenmesi amacıyla yapılan içerik analizi sonucunda üç temaya ulaşılmıştır: a) süpervizyon ilişkisinin niteliği, b) süpervizyon ilişkisini etkileyen süpervizyon alan adaya ve süpervizore ilişkin özellikler ve c) süpervizyon ilişkisinin etkileri. Süpervizyon ilişkisinin niteliği teması güçlü ve zayıf olmak üzere iki koddan oluşmuştur. Süpervizyon ilişkisini etkileyen süpervizyon alan adaya ve süpervizöre ilişkin özellikler teması incelendiğinde, süpervizyon alan adayların temel mesleki gelişim ihtiyaçlarının ve ileri mesleki gelişim ihtiyaçlarının süpervizyon ilişkisini etkilediği görülmüştür. Temel mesleki gelişim ihtiyaçlarının süpervizyon alan adayların süpervizörün etkili dinlemesine, asgari düzeyde teşvik kullanmasına, kuramsal bilgiler ile vakalar arasında bag kurmasına, öğrenilen becerilerinin uygulanışını göstermesine ve bir sonraki psikolojik danışma oturumuna yönelik plan yapmasına ilişkin duydukları ihtiyaçlardan; ileri mesleki gelişim ihtiyaçlarının ise profesyonel yönelimin belirlenmesi, kişisel gelişim sağlaması, kişisel farkındalığın artırılması gibi ihtiyaçlardan meydana geldiği görülmüştür. Bununla birlikte, süpervizörlerin olumlu tutumlarının, ihtiyaç duyulan müdahaleleri kullanmalarının, yeterli ve yapıcı geribildirimler vermelerinin, kibar, esprili, destekleyici, anlayışlı, yardımsever, saygılı olmak gibi kişisel özelliklere sahip olmalarının, gerektiğinde müşavir rolü üstlenmelerinin ve süpervizyon süresini etkili kullanabilmelerinin de süpervizyon ilişkisini etkilediği ortaya çıkmıştır. Son olarak, süpervizyon ilişkisinin süpervizyon alan adayın süpervizyona yönelik tutumunu ve süpervizyonda yasadığı duyguları etkilediği bulunmuştur.

Araştırmanın Sonuçları ve Önerileri:

Bu araştırmada Türkiye?de lisans düzeyinde süpervizyon alan adayların süpervizyon ilişkisine yönelik görüşleri incelenmiştir. Araştırma sonuçları, süpervizyon alan adayların süpervizyon ilişkisinin niteliğini güçlü ve zayıf olarak sınıfladıklarını; süpervizyon alan adayların gelişimsel düzeylerinin, süpervizörün süpervizyona yönelik tutumunun, süpervizyonda kullandığı müdahalelerin, geribildirimlerinin, kişisel özelliklerinin ve süpervizyon süresini etkili kullanıp kullanamamasının süpervizyon ilişkisini etkileyen faktörler olduğu ve süpervizyon ilişkisinin süpervizyon alan adayların süpervizyona yönelik tutumları ve duyguları üzerinde etkileri olduğunu göstermiştir. Bu sonuçlar göz önüne alındığında, güçlü süpervizyon ilişkisi kurulabilmesi ve geliştirilebilmesi için süpervizörlerin öncelikle süpervizyon alan adayların gelişimsel düzeylerinin ve süpervizyondan beklentilerinin farkında olmaları ve bu doğrultuda süpervizyon amaçlarını adayların gelişimsel düzeylerine uygun şekilde belirleyerek uygun müdahaleler kullanmaları önemli görülmektedir. Bununla birlikte, güçlü süpervizyon ilişkisi kurulabilmesi için süpervizörlerin süpervizyon alan adayların süpervizyondaki kaygılarını ele almalarının, etkili kişilerarası becerileri kullanmalarının ve yeterli geribildirim vermelerinin önemli olduğu görülmüştür. Bu araştırma Türkiye?de lisans düzeyinde süpervizyon alan adayların süpervizyon ilişkisine yönelik görüşlerinin incelendiği ilk araştırmalardan biri olmakla birlikte bazı sınırlılıkları bulunmaktadır. Bu araştırmada veriler süpervizyon süreci tamamlandıktan sonra sadece süpervizyon alan adaylardan toplanmıştır. Gelecek araştırmalarda süpervizyon sürecinin farklı oturumlarında ve süpervizörlerden de veri toplanarak farklı araştırma desenleri kullanılması önerilmektedir. Bununla birlikte, bu araştırma sadece tek bir üniversitede süpervizyon alan adaylarla gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonuçlarının genellenebilirliğinin artırılması amacıyla ileride yürütülecek araştırmalarda farklı üniversitelerde süpervizyon alan adayların araştırmaya dâhil edilmesinin yararlı olacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Psikolojik danışman eğitimi, klinik süpervizyon, süpervizyon süreci, psikolojik danışman adayı.

« Geri Dön