English
Eurasian Journal of Educational Research
Print ISSN: 1302-597X & e-ISSN: 2528-8911
EJER |

Selda COSKUNER, Recai COSTUR, Pinar BAYHAN-KARAPINAR, Selin METIN-CAMGOZ, Savas CEYLAN, Selen DEMIRTAS-ZORBAZ, Emine Feyza AKTAS, Gonca CIFFILIZ

Yildirma, Orgutsel Ozdesim ve Algilanan Destek: Bir Yuksek Ogretim Kurumundan Bulgular

10.14689/ejer.2018.73.2
  Yazar : Selda COSKUNER, Recai COSTUR, Pinar BAYHAN-KARAPINAR, Selin METIN-CAMGOZ, Savas CEYLAN, Selen DEMIRTAS-ZORBAZ, Emine Feyza AKTAS, Gonca CIFFILIZ
  Bu özet 672 kere okundu..


Başlık :
Selda COSKUNER, Recai COSTUR, Pinar BAYHAN-KARAPINAR, Selin METIN-CAMGOZ, Savas CEYLAN, Selen DEMIRTAS-ZORBAZ, Emine Feyza AKTAS, Gonca CIFFILIZ

Yildirma, Orgutsel Ozdesim ve Algilanan Destek: Bir Yuksek Ogretim Kurumundan Bulgular

10.14689/ejer.2018.73.2

Özet :

Coskuner, S., Costur, R., Bayhan-Karapinar, P., Metin-Camgoz, S., Ceylan, S., Demirtas-Zorbaz, S., Aktas, E. F., & Ciffiliz, G. (2018). Mobbing, organizational ıdentification, and perceived support: evidence from a higher education ınstitution. Eurasian Journal of Educational Research, 73, 19-40, DOI: 10.14689/ejer.2018.73.2

Problem Durumu:

İşyerlerinde önemli stres kaynaklarından biri olarak kabul edilen yıldırma, ?bir veya birkaç kişi tarafından en az altı ay süre ile sistematik olarak genelde bir kişiye karşı uygulanan, düşmanca ve ahlak dışı hareketler içeren ve bu kişinin yardımsız ve savunmasız bir duruma düşmesine neden olan davranışlar? olarak tanımlamaktadır. Bu kapsamda yıldırma, çalışanlara üstleri, astları veya eşit düzeyde olanlar tarafından sistematik biçimde uygulanan, en az altı aydır devam eden, her türlü kötü muamele, tehdit, şiddet ve aşağılama içeren davranışlar olarak değerlendirilmektedir. Yıldırmanın hedefi olan birey, hem kendisi hem de örgüt için ciddi sonuçlar doğurabilecek fiziksel ve psikolojik sorunlarla yüz yüze gelmektedir. Tekrarlanan olumsuz davranışlarla karşılaşan kişi, kendisini dışlanmış, aşırı çalışmaya zorlanmış ve kişilik hakları, mesleki statüsü ve sağlığı açısından zedelenmiş hissetmektedir. Bu nedenle bireysel ve örgütsel düzeyde olumsuz sonuçlara neden olabilecek yıldırmanın farkına varılması, nedenlerinin belirlenmesi ve çözüm önerilerinin geliştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Yıldırmaya maruz kalma durumu farklı sektör çalışanlarında görülmekle birlikte araştırmalar yıldırmanın en yaygın olduğu ortamlardan birinin akademik ortamlar olduğunu ortaya koymaktadır. Mobbing ile Mücadele Derneği?ne göre yıldırma davranışları Türkiye?de en fazla üniversitelerde görülmektedir. Ancak ilgili alanyazın incelendiğinde eğitim ve yükseköğretim kurumlarında, yıldırmanın çeşitli bireysel ve örgütsel tutumlarla ilişkisini ele alan kapsamlı çalışmaların sınırlı sayıda olduğu görülmüştür.

Araştırmanın Amacı:

Bu doğrultuda çalışmada yükseköğretim kurumlarında çalışan akademik ve idari personelin maruz kaldıkları yıldırma davranışları ile örgütsel özdeşim ve algılanan örgütsel destek değişkenleri arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Çalışmanın iki amacı bulunmaktadır. Bu amaçlardan ilki; üniversitede yıldırma ile örgütsel özdeşim arasındaki ilişkiyi incelemektir. Örgütsel özdeşim, örgütün ve çalışanın amaçlarının bütünleşmesi veya uyuşmasıdır. Örgütsel özdeşimin gerçekleştiği durumlarda çalışanlar kurumlarına karşı aidiyet hissetmekte, sadakat göstermekte ve kurum değerlerini benimsemektedirler. Çalışanların yıldırma davranışlarına maruz kalmalarının onların kurumlarına karşı hissetikleri örgütsel özdeşimlerini azaltacağı düşünülmektedir. Çalışmanın ikinci amacı ise yıldırma ve örgütsel özdeşim arasındaki ilişkide algılanan örgütsel desteğin düzenleyici etkisini ortaya koymaktır. Örgütsel destek, örgütün çalışanın katılımına önem vermesi ve iyiliğini önemsemesine ilişkin duygulardır. Çalışanın örgütsel desteğin varlığını algılamasının, yıldırma davranışlarının örgütsel özdeşim üzerindeki olumsuz etkisini azaltabileceği öngörülmektedir. Bu çerçevede çalışma kapsamında test edilecek hipotezler aşağıda yer almaktadır: H1: Yıldırma ile örgütsel özdeşim arasında negatif yönde bir ilişki vardır. H2: Yıldırma ile örgütsel özdeşim arasındaki ilişkide örgütsel desteğin düzenleyici rolü vardır. Şöyle ki, örgütsel destek arttıkça, yıldırmanın örgütsel özdeşim üzerindeki etkisi azalmaktadır.

Araştırmanın Yöntemi:

Çalışmada veri toplamak amacıyla Leymann (1996) tarafından geliştirilen ve araştırmacılar tarafından üniversite ortamına uygun olarak çevirisi düzenlenen 45 maddelik Psikolojik Terör Envanteri, Eisenberger ve arkadaşları (1986) tarafından geliştirilen ve Türkçe adaptasyonu Erenler (2010) tarafından gerçekleştirilen sekiz maddelik Algılanan Örgütsel Destek Ölçeği ve Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik çalışması Güleryüz (2004) tarafından yapılan altı maddelik Örgütsel Özdeşim Ölçeği?nden (Mael, 1988) yararlanılmıştır. Çalışmaya konu olan veriler, Ankara?da bir devlet üniversitesinde çalışmakta olan akademik ve idari personelden toplanmıştır. Dağıtılan 350 ölçek setinden %43,4 cevaplanma oranıyla 152 personelden geri dönüş alınmıştır. Toplamda çalışmanın örneklemi 123 akademik ve 29 idari personelden oluşmuştur. Katılımcıların, %68,2?si kadın, %31,8?i erkek ve üniversitedeki ortalama hizmet yılı sekiz yıldır. Verilerin analizlerine geçilmeden, ölçüm geçerliliğini test etmek amacı ile kullanılan tüm ölçekler için doğrulayıcı faktör analizleri yapılmıştır. Önerilen hipotezleri test etmek için ise Cohen, Cohen, West ve Aiken?in (2003) yöntemi ile düzenleyici regresyon analizi uygulanmıştır.

Araştırmanın Bulguları:

Yapılan analizler sonucunda, yıldırma ve örgütsel desteğin örgütsel özdeşimdeki varyansın %30?unu açıkladığı görülmüştür. Doğrudan etkiler arasında örgütsel desteğin standardize edilmiş regresyon katsayısı (?= .609, p<.01) anlamlıdır ancak yıldırma üzerinde anlamlı etkisi bulunamamıştır. Böylelikle, araştırmanın birinci hipotezi desteklenmemiştir. Örgütsel desteğin düzenleyici rolünün test edildiği ikinci aşamada ise örgütsel desteğin yıldırma ile örgütsel özdeşim arasındaki ilişkide düzenleyici etkisinin anlamlı olmadığı görülmüştür. Böylelikle, araştırmanın ikinci hipotezi de reddedilmiştir. Ancak, çalışma bulguları algılanan örgütsel desteğin örgütsel özdeşim üzerinde doğrudan anlamlı ve olumlu yönde etkisi olduğunu göstermiştir (?= .59, p<.01).

Araştırmanın Sonuçları ve Önerileri: Elde edilen sonuçlar, çalışanların kurumlarına olan örgütsel özdeşimlerinin artması ya da azalmasında yıldırma davranışları haricinde algılanan örgütsel destek gibi başka faktörlerin de etkili olabileceğini göstermiştir. Bir diğer ifadeyle, örgütsel özdeşim üzerinde yıldırma davranışlarının yıkıcı etkilerinden çok; çalışanların iş yerlerinde desteklendiği ve yönetimi arkalarında hissettikleri durumların daha çok etkili olduğunu ortaya koymuştur. Bu bulgu, çalışanlarının örgütsel özdeşim ve aidiyetlerini artırmak isteyen eğitim kurumları yöneticilerine örgütsel desteğin önemi ve yararları hakkında uygulamaya dönük katkılar sunmaktadır.

Anahtar Sözcükler: Yıldırma, örgütsel özdeşim, algılanan örgütsel destek, yüksek öğretim kurumları, üniversite.

« Geri Dön