English
Eurasian Journal of Educational Research
Print ISSN: 1302-597X & e-ISSN: 2528-8911
EJER |

Nezahat Hamiden KARACA, Neriman ARAL

Okul Öncesi Dönem Çocuklarının Benlik Kavramına Çeşitli Demografik Özelliklerin Etkisinin İncelenmesi

10.14689/ejer.2017.71.6
  Yazar : Nezahat Hamiden KARACA, Neriman ARAL
  Bu özet 226 kere okundu..


Başlık :
Nezahat Hamiden KARACA, Neriman ARAL

Okul Öncesi Dönem Çocuklarının Benlik Kavramına Çeşitli Demografik Özelliklerin Etkisinin İncelenmesi

10.14689/ejer.2017.71.6

Özet :

Karaca, N. H. & Aral, N. (2017). Investigation of the effect of various demographical characteristics on pre-schoolers' self concept, Eurasian Journal of Educational Research, 71, 97-118, DOI: http://dx.doi.org/10.14689/ejer.2017.71.6

Problem Durumu:

Bireyin, çocukluk yılları her alanda en hızlı gelişim gösterdiği okul öncesi dönem yıllarıdır. Bu dönemde çocukların zihinsel, fiziksel, sosyal duygusal ve bilişsel gelişim alanları ile birlikte kişilik gelişiminde temelleri atılmaktadır. Çocuk ilk önce kendini daha sonra yakın çevresini tanır. Bu tanıma sürecinde çocuğun yakınında ve çocuk için değerli olan kişilerin çocuk hakkındaki düşünceleri önemli yer tutar. Bu kişilerin çocuk hakkındaki olumlu ya da olumsuz görüşleri sonucu çocuk kendinde olumlu ya da olumsuz benlik kavramı geliştirir. Çocuğun geliştirdiği benlik kavramı ise kişilik gelişimini önemli derecede etkiler. Bu süreçte çocuğun aldığı eğitimin yanında, çocuğun devam ettiği okul türü, kardeş sayısı, doğum sırası, anne-baba öğrenim durumu, ailenin sosyoekonomik durumu gibi etkenler sonucu devamlı olarak şekillenmekte ve değişmeye devam etmektedir. Okul öncesi eğitimin amacı, çocukların fiziksel, motor, bilişsel ve sosyal-duygusal gelişmelerini sağlamak ve iyi alışkanlık kazanmak, çocukları ilköğretime hazırlamak, uygun olmayan koşullarda yaşayanlar için ortak bir büyüme ortamı oluşturmak ve Türkçenin doğru ve iyi konuşulduğundan emin olmaktır. Bu amaçlar doğrultusunda çocuğun aldığı okul öncesi eğitim benlik kavramının gelişim sürecinde önemli yer tutmaktadır. Türkiye'de okul öncesi eğitim 36-66 yaş çocuklarının zorunlu ilköğretim öncesi isteğe bağlı eğitimidir. Okul öncesi kurumları genelde 48-66 aylık çocuklara hizmet veren, ilkokul çatısı altında genelde ikiden fazla sınıfı olmayan "anasınıfları" ya da özel ve devlete ait kendi müdürüne sahip, doğrudan il milli eğitim müdürlüğüne bağlı en uygun olanaklarla 36-66 aylık çocuklara hizmet vermeye çalışan "bağımsız anaokulları" şeklinde açılmıştır. Aynı zamanda türkiye'de anneleri çalışan 0-36 aylık çocuklar için özel gündüz bakım evleri de hizmet vermektedir. Benlik kavramının gelişmesi ve şekillenmesinde eğitimin yanında çocuğun kardeş sayısı, doğum sırası, anne-baba öğrenim durumu, ailenin sosyoekonomik durumu gibi etkenlerde önemli yer tutmaktadır.

Araştırmanın Amacı:

Bu çalışmada okul öncesi eğitime devam eden çocukların benlik kavramlarının bazı değişkenler (okul türü, çocuğun cinsiyeti, yaşı, doğum sırası ve kardeş sayısı, anne-baba öğrenim durumu, ailenin aylık geliri) açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Bu genel amaç doğrultusunda aşağıdaki sorulara cevap aranmıştır.

1. Okul öncesi eğitime devam eden çocukların benlik kavramları puanı eğitime devam ettikleri okul türüne göre farklı mıdır?

2. Okul öncesi eğitime devam eden çocukların benlik kavramları puanı çocuğun cinsiyeti, yaşı, doğum sırası ve kardeş sayısına göre farklı mıdır?

3. Okul öncesi eğitime devam eden çocukların benlik kavramları puanı anne- baba öğrenim durumu ve ailenin aylık gelirine göre farklı mıdır?

Araştırmanın Yöntemi:

Araştırmanın örneklemine, Afyonkarahisar il Milli Eğitim 'ne bağlı anaokulu ve anasınıflarında okul öncesi eğitime devam eden 393 çocuk dâhil edilmiştir. Araştırmanın verileri, çocuklara ilişkin bilgileri içeren "Genel Bilgi Formu" ve çocukların benlik kavramlarını değerlendirmek amacıyla beş-altı yaş çocukları için geliştirilmiş olan Çocuğun Benlik Kavramını Algılaması ölçme aracı kullanılmıştır. Çalışmada öncelikle "Çocuğun Benlik Kavramını Algılaması" ölçme aracına Türkçe'ye uyarlama çalışması yapılmıştır. Uyarlama çalışmasında Türkçeye çevirisi yapılan ölçme aracının kapsam geçerliği ve Türk kültürüne uygunluğu için uzman görüşüne başvurulmuştur. Aynı zamanda değerlendiriciler arasındaki güvenirlik, madde toplam korelasyonu ve Cronbach alfa analizi, alt %27 ve üst %27'lik grupların ortalama puanları arasındaki farkların anlamlılığı, Test-tekrar test güvenirliği çalışması yapılmıştır. Okul öncesi eğitimine devam eden çocukların benlik kavramlarını belirlemek için kullanılan ölçme aracındaki puanlarının normal dağılım gösterip göstermediği Kolmogorov-Smirnoff (K-S) Testi ile incelenmiştir. Yapılan normallik testi sonucunda; ikili karşılaştırmalarda Mann Whitney-U testi, ikiden daha fazla karşılaştırmalarda ise Kruskal Wallis-H testi ile analiz edilmiştir.

Bulgularda ortaya çıkan temalar:

Araştırma bulgularına göre tüm katılımcılar kendilerine sunulan maddelere büyük oranda katıldıklarını ifade etmişlerdir.

Araştırmanın Sonuçları ve Önerileri:

Araştırma sonucunda; çocukların devam ettikleri okul türüne, çocuğun yaşına ve baba öğrenim durumuna göre benlik kavramlarının anlamlı düzeyde farklı olduğu, çocuğun cinsiyetine, doğum sırasına, kardeş sayısına, anne öğrenim durumuna ve ailenin aylık gelirine göre benlik kavramlarının anlamlı düzeyde farklı olmadığı belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda çocuklarda olumlu benlik kavramı geliştirebilmesinin ne denli önemli olduğu vurgulanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Erken çocukluk, sağlıklı kişilik gelişimi.

« Geri Dön