English
Eurasian Journal of Educational Research
Print ISSN: 1302-597X & e-ISSN: 2528-8911
EJER |

Bilgen KIRAL, Yasemin KARAMAN KEPENEKCI

Sınıf Öğretmenlerinin Özel Hayatın Gizliliği ve İhlaline İlişkin Görüşleri

10.14689/ejer.2017.71.2
  Yazar : Bilgen KIRAL, Yasemin KARAMAN KEPENEKCI
  Bu özet 284 kere okundu..


Başlık :
Bilgen KIRAL, Yasemin KARAMAN KEPENEKCI

Sınıf Öğretmenlerinin Özel Hayatın Gizliliği ve İhlaline İlişkin Görüşleri

10.14689/ejer.2017.71.2

Özet :

Kiral, B. & Kepenekci Karaman, Y. (2017). Opinions of the class teachers towards "privacy" and its violation. Eurasian Journal of Educational Research, 71, 21-40, DOI: http://dx.doi.org/10.14689/ejer.2017.71.2

Problem Durumu:

İnsanın hayat alanı "ortak alan, özel alan ve gizli alan" olarak üçe ayrılmaktadır. Ortak alan, herkesin görüp bildiği, günlük işlerin gerçekleştiği alandır. Özel alan; kişilerin arkadaşları ve yakın akrabaları ile paylaştığı yer ve zamanı ifade etmektedir. Gizli alan ise hiç kimsenin bilmesi istenmeyen ve gerekmeyen gizli olaylar, bilgiler ve belgelerden oluşmaktadır (Bates, 1964, 430; Aydın, 1998, 187). Özel hayatın gizliliği özgürlüğü ise bireylerin özel hayatına ve aile hayatına dokunulmaması ve saygı gösterilmesini sağlayan en temel haktır (Aras, 2010, 30).Türkiye'de bu konu ile ilgili en temel yasal dayanağın 1982 Anayasasının 20 ila 27.maddeleri ile, 32. ve 35. maddeleri olduğu, bu maddelerin doğrudan ve dolaylıolarak özel hayatın gizliliğini ilgilendirdiği görülmektedir. 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 132 ila 136. maddelerinde bu suçları işleyenlerin belirli cezalar alacakları yazmaktadır. Türk Medeni Kanunu'nun 23 ila 25. maddeleri de "Kişiliğin Korunması" başlığı altında olup; bireylerin kişilik haklarını korumaya almaktadır. Bireylerin özel hayatlarının gizliliği, uluslararası hukukta da korunma altına alınmıştır. İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi'nin 12. maddesinde kimsenin özel hayatına, ailesine, konutuna ya da haberleşmesine keyfi olarak karışılamayacağı, şeref ve adına saldırılamayacağı belirtilmekte olup; karışma ve saldırılara karşı bireyin yasa tarafından korunmaya hakkı olduğu ifade edilmektedir. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 8. maddesi özel hayatın ve aile hayatının korunması ile ilgilidir. Çocuk Haklarına Dair Sözleşme'nin de 8. maddesinde bu sözleşmeye taraf devletlerin çocuğun kimliğine; tabiiyetine, ismine ve aile bağları da dâhil, koruma hakkına saygı göstermeyi ve bu konuda yasa dışı müdahalelerde bulunmamayı taahhüt etmektedir. 16. maddede hiçbir çocuğun özel yaşantısına, aile, konut ve iletişimine keyfi ya da haksız bir biçimde müdahale yapılamayacağı gibi, onur ve itibarına da haksız olarak saldırılamayacağı, çocuğun bu tür müdahale ve saldırılara karşı yasa tarafından korunmaya hakkı olduğu belirtilmektedir.Tüm meslek gruplarında çalışan bireylerin iş yerinde sahip oldukları iş hayatları ve bunun yanında bireysel özel hayatları varken; öğretmenlerinse okulda, sınıfta ve bireysel olarak üç farklı hayatı bulunmaktadır. Öğretmenlerin sahip olduğu bu hayat alanlarının gizliliğinin korunmasında bir takım hak ve özgürlükleri vardır. Ancak, öğretmenlerin sahip oldukları bu hak ve özgürlükler bazen ihlal edilebilmektedir.Yapılan bu araştırmanın problemi okulda, sınıfta ve bireysel olarak öğretmenlerin özel hayatlarının kapsamına giren durumlar ile özel hayatlarını ihlal eden durumların neler olduğudur.

Araştırmanın Amacı:

Bu araştırma, sınıf öğretmenlerinin okulda, sınıfta ve bireysel olarak özel hayatın gizliliğinin özgürlüğü kavramına ve bunun ihlaline ilişkin görüşlerini ortaya çıkarmak amacıyla yapılmıştır.

Araştırmanın Yöntemi:

Bu araştırmada, derin ve ayrıntılı konularda çalışmaya imkân vermesi, çok az sayıda kişi ve durum üzerinde çalışmalar yapılması, daha fazla ve detaylı bilgi elde edilmesini sağlaması nedeniyle araştırmada nitel araştırma yaklaşımı benimsenmiştir (Patton, 2014). Yapılan çalışma durum çalışmasıdır. Durum çalışması, gerçek yaşamda var olan, güncel ortamın içindeki özel bir durumun araştırılmasını ve betimlenmesini gerektirmektedir (Creswell, 2016). Durum çalışmasında bir veya birkaç durumu kendi sınırları içinde bütüncül olarak analiz etmek amaçlanmaktadır. Var olan durumlar tek olarak ve/veya tanımlanarak yorumlanmaktadır (Yıldırım ve Şimşek, 2006; Merriam, 2013). Bu çalışmada, devlet ve özel okulda çalışan sınıf öğretmenlerinin okulun, sınıfın ve öğretmenlerin özel hayatı ile özel hayatının ihlaline ilişkin görüşleri betimlenmeye çalışıldığı için durum çalışması kullanılmıştır (Yıldırım ve Şimşek, 2006; Patton, 2014; Creswell, 2016). Çalışma grubu seçilirken, amaçlı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Katılımcıların amaçlı olarak tercih edilme nedeni araştırmaya katkı getireceği düşüncesindendir (Monette, Sullivan ve Dejong, 1990). Amaçlı olarak seçilen örneklemin evreni temsil edeceği kabul edilmektedir (Tavşancıl ve Aslan, 2001). Araştırmada 2015-2016 akademik yılında Aydın'da bir devlet ilkokulundan 21 ve iki özel ilkokuldan 15 olmak üzere amaçlı rastgele örnekleme yöntemi ile toplam üç ilkokuldan 36 sınıf öğretmeni ile görüşme yapılmıştır. Araştırmada geçerliği sağlamak için "analizci üçgenlemesi, katılımcı doğrulaması ve doğrudan alıntılar" yapılmıştır. Analizlerin güvenilirliğini hesaplamak için Miles ve Huberman (1994) formülünden yararlanılmıştır. Bu çalışmada araştırmacılar arası güvenirlik %95 olarak hesaplanmıştır. Veriler içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir.

Bulgularda ortaya çıkan temalar:

Okulun özel hayatı sayılan durumlar üç kategoride incelenmiştir. Bunlar: kişilerarası ilişkiler, grup faaliyetleri ve yaşanan sorunlardır. Hem devlet ilkokulunda hem de özel ilkokulda görevli öğretmenler en çok kişilerarası ilişkiler kategorisinin okulun özel hayatına girdiğini düşünmektedirler. Devlet ilkokulunda görevli sınıf öğretmenlerinin %52'si okulun özel hayatının ihlal edildiğini düşünürken; özel ilkokul sınıf öğretmenlerinin %67'si okulun özel hayatının ihlal edildiğini düşünmektedir. Sınıfın özel hayatı sayılan durumlar kişilerarası ilişkiler, grup faaliyetleri ve yaşanan sorunlar olarak üç kategoride incelenmiştir. Araştırmaya katılan devlet ve özel ilkokul öğretmenlerinin büyük bir çoğunluğu kişilerarası ilişkiler kategorisinin sınıfın özel hayatı kapsamına girdiğini düşünmektedirler. Devlet ilkokulunda görevli sınıf öğretmenlerinin %86'sı sınıfın özel hayatının ihlal edildiğini düşünürken; özel ilkokul sınıf öğretmenlerinin tümü sınıfın özel hayatının ihlal edildiğini düşünmektedirler.Öğretmenin özel hayatı sayılan durumlar öğretmenin eşyalarının fiziki durumu/donanım, öğretmenin davranışları/ilişkileri ve yaşanan sorunlar/durumlar olarak üç kategoride incelenmiştir. Devlet ilkokulunda çalışan öğretmenler en çok öğretmenin davranışları/ilişkileri kategorisinin öğretmenin özel hayatı kapsamında olduğunu düşünürlerken; özel ilkokulda görevli öğretmenlerse öğretmenin eşyalarının fiziki durumu/donanımın öğretmenin özel hayatı olduğunu düşünmektedirler. Devlet ilkokullarında çalışan öğretmenlerin %38'i öğretmenin özel hayatının ihlal edildiği görüşünde iken; özel ilkokullarda çalışan sınıf öğretmenlerinin tamamı öğretmenin özel hayatının ihlal edildiğini düşünmektedirler.

Araştırmanın Sonuçları ve Önerileri:

Araştırmanın sonuçlarına göre okulun, sınıfın ve öğretmenin özel hayatının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır. Devlet ilkokulunda okulun özel hayatının ihlalini velilerin ve öğretmenlerin; sınıfın özel hayatının ihlalini velilerin ve öğrencilerin; öğretmenin özel hayatını ise diğer öğretmenlerin ihlal ettiği sonucuna ulaşılırken; özel ilkokullarda ise okulun, sınıfın ve öğretmenin özel hayatını ihlal edenin genellikle veliler olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda öğretmenlerin, yöneticilerin, öğrencilerin ve velilerin özel hayatın gizliliği özgürlüğü, okulun, sınıfın ve öğretmenin özel hayatının kapsamı ve sınırlılıkları konusunda bilgilendirilmesinin yararlı olacağı, nitel yaklaşımın benimsendiği bu çalışmanın nicel araştırma yöntemleri ile farklı eğitim kurumlarında da yapılabileceği önerilebilir.

Anahtar Kelimeler: Özel hayat, özel hayatın ihlali, özel okul, devlet okulu.

« Geri Dön