English
Eurasian Journal of Educational Research
Print ISSN: 1302-597X & e-ISSN: 2528-8911
EJER |

Ana Sayfa > > Fatma OZMEN,Cemal AKUZUM,Muhammed ZINCIRLI,Gulenaz SELCUK

İlköğretim Okullarında Öğretmen-Veli İletişiminde Karşılaşılan Engeller

10.14689/ejer.2016.66.2
  Yazar : Fatma OZMEN,Cemal AKUZUM,Muhammed ZINCIRLI,Gulenaz SELCUK
  Bu özet 1384 kere okundu..


Başlık :
Fatma OZMEN,Cemal AKUZUM,Muhammed ZINCIRLI,Gulenaz SELCUK

İlköğretim Okullarında Öğretmen-Veli İletişiminde Karşılaşılan Engeller

10.14689/ejer.2016.66.2

Konu :

Ozmen, F., Akuzum, C., Zincirli, M., & Selcuk, G. (2016). The communication barriers between teachers and parents in primary schools. Eurasian Journal of Educational Research, 66, 26-46
http://dx.doi.org/10.14689/ejer.2016.66.2

Problem Durumu: Eğitim kurumlarında etkili eğitimin gerçekleştirilmesinde okullardaki yönetici, öğretmen ve öğrenciler yanında öğrenci velileriyle kurulan iletişim büyük önem taşır. Özellikle sınıf içindeki öğrenci performansına ilişkin öğretmen ve veliler arasında kurulan iletişim öğrenci sorunlarının daha iyi anlaşılması, velilerin eğitime olan desteklerinin artırılması, etkili yönlendirme ve rehberlik yapılması ve nihayet öğrenci güdülenmesinin ve başarısının artırılmasında yaşamsal önem taşır. Etkili iletişim, güçlü okul-aile işbirliğini yaratmak ve veli katılımını artırmak için gereklidir. Öğretmen sadece öğretme sanatında beceri sahibi olmamalı, aynı zamanda kendi veli topluluğuyla etkili iletişime yönelik bilgi ve becerisini de geliştirmelidir. Öğretmenlerin yararlanabileceği internet teknolojisi, velilerle özel görüşmeler/konferanslar ve okul ile ev iletişimine yönelik birçok iletişim olanağı vardır. Öğretmenler, velilerle iletişim kurmak için, iletişim stratejilerini ve işbirlikli yeni iletişim yöntemlerini kullanma konusunda çaba sarf etmeli ve bu çabalar planlı bir yaklaşımı yansıtmalıdır. Araştırmanın Amacı: Bu araştırmanın temel amacı, ilköğretim okullarında öğretmen ve veli arasında etkili iletişime engel oluşturan unsurları öğretmen görüşlerinden yola çıkarak belirlemeye çalışmaktır. Araştırmanın Yöntemi: Araştırma tarama türünde betimsel bir çalışmadır. Araştırmanın evrenini, 2011-2012 eğitim-öğretim yılında, Elazığ ili sınırları içinde bulunan 317 ilköğretim okulunda görev yapan 3,968 öğretmen oluşturmaktadır. Elazığ il merkezindeki beş eğitim bölgesinin her birinden tesadüfi örnekleme yöntemiyle 3?er okul olmak üzere, toplam 15 okul seçilmiştir. Merkez ilçeler kümesinden rastgele seçilen üç ilçenin her birinden 2?şer okul olmak üzere 6 okul ayrıca araştırma kapsamına dâhil edilmiştir. Böylece, toplam 21 ilköğretim okulu ve bu okullarda görev yapan toplam 806 öğretmene ölçek dağıtılmış, bu ölçeklerden uygun şekilde doldurularak dönenlerin sayısı 514 olarak tespit edilmiştir. Öğretmen-veli iletişimine engel olan unsurları saptamak amacıyla araştırmacılar tarafından geliştirilen ?İletişim Engellerini Belirleme Ölçeği? kullanılmıştır. Ölçek geliştirilirken literatür ve uzman görüşleri eşliğinde, önce 27 adet madde geliştirilmiştir. Geçerlik ve güvenirliği tespit etmek amacıyla ölçek bir pilot uygulamaya tabi tutulmuş ve yansız olarak seçilen 152 öğretmenin görüşleri alınmıştır. Yapılan faktör analizinde 6 maddenin faktör yükü düşük çıktığından bu maddeler ölçeğe dahil edilmemiştir. Faktör analizi sonucunda, dört faktör altında toplanan 21 madde, maddelerin taşıdığı anlamlar dikkate alınarak, ?kişisel? (1-2-3-5-6-7-12 no?lu maddeler), ?sosyo-kültürel? (4-8-9-10 no?lu maddeler), ?ulaşılabilirlik? (13-16-17-20-21 no?lu maddeler), ?alan ve statü? (14-18-19-22-23 no?lu maddeler) engelleri şeklinde isimlendirilmiştir. Ölçeğin tamamı için Cronbach Alfa güvenirlik katsayısı .78 olarak bulunmuştur. Çalışmadan elde edilen veriler SPSS paket programı aracılığı ile analiz edilmiştir. Verilerin analizinde kullanılacak istatistiksel yöntemleri belirlemek amacıyla normal dağılıma uygunluk analizinde Kolmogrov-Smirnov Z sınaması, verilerin homojenlik durumunu tespit etmek için de Levene sınaması kullanılmıştır. Bu sınamaların sonuçlarına göre, cinsiyet değişkeninde Independent Sample t test; branş değişkeninde Varyans Analizi (ANOVA); ve görev yapılan okuldaki çalışma süresi değişkenine yönelik Kruskal-Wallis test ve anlamlı farklılığın hangi denek grupları arasında gerçekleştiğini belirleyebilmek için Least Significant Difference (LSD) test ve Mann-Whitney U sınaması ile çoklu karşılaştırmalar yapılmıştır. Araştırmanın Bulguları: Cinsiyet değişkenine ilişkin olarak ulaşılan bulgular, kişisel engellerle ?genellikle? düzeyinde; sosyo-kültürel, ulaşılabilirlik, alan ve statüden kaynaklanan engellerle ise ?çok nadir? düzeyinde karşılaşıldığını göstermektedir. Kadın öğretmenler, kişisel engellere daha çok tanık olurken, erkek öğretmenler sosyo-kültürel, ulaşılabilirlik, alan ve statüden kaynaklanan engellerle daha çok karşılaşmaktadırlar. Branş değişkeni dikkate alındığında, tüm branşlardaki (sosyal bilimler, fen bilimleri ve güzel sanatlar/özel yetenek) öğretmenlerin, kişisel engellerle ?genellikle? düzeyinde; sosyo-kültürel, ulaşılabilirlik, alan ve statüden kaynaklı engellerle ise ?çok nadir? düzeyinde karşılaştığı anlaşılmaktadır. Öğretmenlerin görev yaptıkları okuldaki çalışma süreleri değişkenine ilişkin ulaşılan bulgular, kişisel engellerle en yüksek düzeyde ?5 yıl ve daha az? çalışma süresine sahip öğretmenlerin karşılaştığını, bunu ?16 yıl ve üzeri? ve ?6-15 yıl? çalışma süresine sahip öğretmenlerin izlediğini göstermektedir. Sosyo-kültürel kaynaklı engeller ile alan ve statüden kaynaklanan engellerle çalışma süresi ?5 yıl ve daha az? olan grup daha çok karşılaşırken, ulaşılabilirlikle ilişkili engellerle çalışma süresi ?16 yıl ve üzeri? grubun daha çok karşılaştığı anlaşılmıştır. Araştırmanın Sonuç ve Önerileri: Öğretmen-veli iletişimini etkili şekilde gerçekleştirmek ve sürdürülebilir bir işbirliğini geliştirmek için, etkili iletişime engel olan unsurları tanımlayacak ve sistematik olarak irdeleyecek okul çapında bir mekanizmanın oluşturulması gerekir. Öğretmen-veli iletişiminde karşılaşılan engeller, öğretmen-veli arasındaki anlayışın geliştirilmesi ve işbirliğine yönelik alternatiflerin oluşturulması için bir fırsat olarak ele alınmalıdır. Öğretmen-veli iletişiminin etkili şekilde gerçekleştirilmesi isteğinin temelinde, veli katılımının çocuğun başarısının artmasına ve etkili eğitimin gerçekleştirilmesine yapacağı katkı beklentisi vardır. Bu araştırmada da, öğretmen ve veli arasında etkili iletişime engel oluşturan unsurlar öğretmen görüşlerinden yola çıkarak belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırmada belirlenen boyutlar temelinde ulaşılan sonuçlar, alan yazın çalışmalarında da öğretmen ve veli arasındaki etkili iletişimi engelleyen temel unsurlar olarak ortaya çıkmaktadır. Nitekim, fiziksel uzaklık, sosyo-kültürel farklılıklar (dil, giyim, değer); velilerle sadece para söz konusu olduğunda görüşülmesi; velilerde öğretmenlere karşı güven eksikliğinin olması ve velilerin işbirliğine açık olmaması; velilerin ekonomik sorunları ve velilerin okul işleyişi konusunda yeterli düzeyde bilgilendirilmemesi; okuldaki etkinliklerin zamanı; öğretmenlerin olumsuz tavırları ve velinin kendi öğrenciliğini anımsamak istememesi; velilerin eğitim düzeyi, velilerin öğretmen ve yöneticilere karşı güven duymamaları gibi sonuçlar bu durumu teyit etmektedir. Elde edilen bu sonuçlardan yola çıkarak şu önerilere yer verilebilir: Okul yönetimi ve öğretmenler, ailelerle iletişimi artırabilmek için, ailelerin yaşadığı çevrenin sosyo-ekonomik ve kültürel yapısı hakkında bilgi sahibi olmalıdır. Okul yönetimi ve öğretmenler, velilere karşı açık kapı politikası oluşturmalı, velilerin okula gelmeleri cesaretlendirilmelidir. Böylelikle, bir yandan veli desteği daha kolay elde edilirken, diğer yandan öğrencilerin her yönden gelişmesi yönünde işbirliği fırsatları yaratılacaktır. Anahtar Kelimeler: Okul, öğretmen, veli, etkili iletişim, iletişim engelleri.
« Geri Dön